Kategoria: Pytania i odpowiedzi

Pytania organizatora wypoczynku i odpowiedzi kuratora oświaty

1. Jakie formy wypoczynku podlegają obowiązkowi zgłoszenia do MEN?

Obowiązkowi zgłoszenia do MEN (za pośrednictwem bazy wypoczynku i właściwego Kuratora Oświaty) podlegają wszystkie formy wypoczynku dla dzieci i młodzieży, które spełniają definicję „wypoczynku” określoną w art. 92a ust. 1 ustawy o systemie oświaty.

Za wypoczynek uznaje się zorganizowane działania prowadzone w celach rekreacyjnych lub regeneracji sił fizycznych i psychicznych, połączone ze szkoleniem, pogłębianiem wiedzy, rozwijaniem zainteresowań, uzdolnień lub kompetencji społecznych dzieci i młodzieży, trwające nieprzerwanie co najmniej 2 dni, organizowane w czasie ferii letnich lub zimowych oraz przerw świątecznych, na terenie kraju lub za granicą. Wypoczynek ten może przyjmować w szczególności formę kolonii, półkolonii, zimowiska, obozu lub biwaku.

Jeżeli zatem podmiot organizuje daną formę aktywności (np. półkolonie), która posiada wskazane cechy wypoczynku, jest zobowiązany do stosowania przepisów dotyczących zasad organizacji wypoczynku oraz do jej zgłoszenia do systemu bazy wypoczynku.

Wyjątek stanowią jedynie zajęcia prowadzone przez cały rok, które w okresie ferii i przerw świątecznych nie ulegają żadnym zmianom – tzw. zajęcia statutowe. Muszą one być identyczne jak w ciągu roku szkolnego (ta sama grupa dzieci, te same zajęcia, ten sam wymiar godzin, brak nowych uczestników). W takim przypadku działania te nie są uznawane za wypoczynek w rozumieniu art. 92a ustawy i nie podlegają obowiązkowi zgłoszenia.

Reasumując, każdy wypoczynek organizowany dla dzieci i młodzieży, spełniający ustawową definicję wypoczynku, podlega obowiązkowi zgłoszenia do właściwego Kuratora Oświaty.

2. W jakim terminie najpóźniej należy zgłosić wypoczynek?

Wypoczynek należy zgłosić kuratorowi oświaty najpóźniej na 21 dni przed terminem jego rozpoczęcia. W przypadku organizowania półkolonii lub wypoczynku za granicą zgłoszenie musi nastąpić najpóźniej na 14 dni przed rozpoczęciem wypoczynku.

Wyjątkowo, w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, dopuszcza się zgłoszenie wypoczynku po upływie powyższych terminów, jednak nie później niż na 7 dni przed planowanym rozpoczęciem wypoczynku.

3. Jakie dokumenty są wymagane przy zgłoszeniu?

Zakres dokumentów wymaganych przy zgłoszeniu wypoczynku zależy od miejsca oraz formy jego organizacji.

W przypadku wypoczynku organizowanego w kraju organizator dołącza do zgłoszenia:

1. Wypoczynek w obiekcie hotelarskim lub innym obiekcie świadczącym usługi hotelarskie
   – kopię opinii właściwego miejscowo komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej potwierdzającej spełnianie przez obiekt lub teren wymagań ochrony przeciwpożarowej.
2. Wypoczynek w obiekcie używanym okazjonalnie do wypoczynku (z wyłączeniem szkół i placówek):
   a) szkic pomieszczeń obiektu z określeniem ich funkcji (w szczególności pomieszczeń do spania, stołówki, zajęć wychowawczo-rekreacyjnych oraz sanitariatów),
   b) kopię opinii właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej potwierdzającą spełnianie wymagań ochrony przeciwpożarowej.
3. Wypoczynek bez stałej infrastruktury komunalnej (np. obozy pod namiotami):
   a) szkic zagospodarowania terenu wypoczynku, z uwzględnieniem części mieszkalnej, żywieniowej, zespołu służby zdrowia i sanitariatów,
   b) kopię opinii właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej potwierdzającą spełnianie przez teren wymagań ochrony przeciwpożarowej.
4. Wypoczynek o charakterze wędrownym  
   – mapę trasy ze wskazaniem terminów i miejsc noclegów.

W przypadku wypoczynku organizowanego za granicą do zgłoszenia należy dołączyć:

1. przy wypoczynku w obiekcie używanym okazjonalnie lub bez stałej infrastruktury komunalnej – szkic pomieszczeń obiektu z określeniem ich funkcji (w szczególności pomieszczeń do spania, stołówki, zajęć wychowawczo-rekreacyjnych oraz sanitariatów);
2. przy wypoczynku o charakterze wędrownym – mapę trasy ze wskazaniem terminów i miejsc noclegów;
3. oświadczenie o zawarciu umowy ubezpieczenia uczestników wypoczynku od następstw nieszczęśliwych wypadków oraz kosztów leczenia za granicą.

4. Czy każdy kierownik wypoczynku musi mieć ukończony kurs?

Nie, nie każdy kierownik wypoczynku musi mieć ukończony kurs na kierownika wypoczynku. Co do zasady ukończenie takiego kursu jest wymagane, jednak przepisy przewidują od tego obowiązku wyjątki.

Z obowiązku ukończenia kursu zwolnione są osoby zajmujące stanowiska kierownicze w szkołach lub placówkach oświatowych oraz instruktorzy harcerscy posiadający co najmniej stopień podharcmistrza (lub równoważny), nadany w organizacji harcerskiej działającej w Polsce albo w innym państwie Unii Europejskiej, EFTA lub Konfederacji Szwajcarskiej.

Niezależnie od wymogu ukończenia kursu, każda osoba pełniąca funkcję kierownika wypoczynku musi spełniać pozostałe kryteria określone w przepisach. Kierownikiem może być wyłącznie osoba, która:

• nie była karana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przestępstwo przeciwko rodzinie i opiece, z wyjątkiem przestępstwa określonego w 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), przestępstwo określone w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1939) albo wobec której nie orzeczono zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi lub zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu;
• ukończyła 18 lat;
• posiada co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe (z wyjątkiem instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej przewodnika, pełniących funkcje kierowników lub wychowawców w formach wypoczynku organizowanych przez organizacje harcerskie);
• posiada co najmniej trzyletnie doświadczenie w wykonywaniu zadań dydaktyczno-wychowawczych lub opiekuńczo-wychowawczych, uzyskane w ciągu ostatnich 15 lat (wymóg ten nie dotyczy nauczycieli oraz instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej podharcmistrza lub równoważnym).

Dodatkowo organizator wypoczynku ma obowiązek sprawdzić, czy kandydat na kierownika wypoczynku nie figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.

5. Jakie kwalifikacje muszą posiadać wychowawcy?

Wychowawcą wypoczynku może być osoba spełniająca łącznie wymagania określone w przepisach prawa, które mają na celu zapewnienie bezpieczeństwa i właściwej opieki dzieciom i młodzieży.

Przede wszystkim wychowawcą może zostać osoba, która nie była karana za umyślne przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu, przestępstwo przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, przestępstwo przeciwko rodzinie i opiece, z wyjątkiem przestępstwa określonego w art. 209 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383), przestępstwo określone w rozdziale 7 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2023 r. poz. 1939) albo wobec której nie orzeczono zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi lub zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, kontaktowania się z określonymi osobami, zbliżania się do określonych osób lub opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu.

Kandydat na wychowawcę wypoczynku musi również:

• ukończyć 18 lat,
• posiadać co najmniej wykształcenie średnie lub średnie branżowe (wymóg ten nie dotyczy instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej przewodnika, pełniących funkcje wychowawców w formach wypoczynku organizowanych przez organizacje harcerskie),
• ukończyć kurs na wychowawcę wypoczynku.

Przepisy przewidują jednak zwolnienia z obowiązku ukończenia kursu. Dotyczą one:

• nauczycieli,
• osób pracujących z dziećmi w placówkach wsparcia dziennego lub placówkach opiekuńczo-wychowawczych, posiadających kwalifikacje określone w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,
• instruktorów harcerskich w stopniu co najmniej przewodnika lub równoważnym, działających w organizacjach harcerskich w Polsce lub w innych państwach UE, EFTA albo w Konfederacji Szwajcarskiej.

Dodatkowo organizator wypoczynku ma obowiązek sprawdzić, czy kandydat na wychowawcę nie figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym, prowadzonym przez Ministerstwo Sprawiedliwości.

6. Czy liczba wychowawców zależy od wieku uczestników?

Tak, liczba wychowawców zależy od wieku uczestników wypoczynku, a także od ich szczególnych potrzeb zdrowotnych.

Zasadą jest, że pod opieką jednego wychowawcy może pozostawać maksymalnie 20 uczestników wypoczynku. Jednak w przypadku grup dzieci do 10. roku życia, a także grup mieszanych, w których znajdują się dzieci do 10. roku życia, liczba ta jest mniejsza i nie może przekraczać 15 uczestników na jednego wychowawcę.

Dodatkowo przepisy uwzględniają sytuację dzieci niepełnosprawnych lub przewlekle chorych. W grupie prowadzonej przez jednego wychowawcę może uczestniczyć nie więcej niż dwoje takich dzieci, zarówno w grupach do 20, jak i do 15 uczestników. Jeżeli natomiast wypoczynek jest organizowany wyłącznie dla dzieci niepełnosprawnych lub przewlekle chorych, liczba uczestników przypadających na jednego wychowawcę powinna odpowiadać liczebności oddziałów w placówkach specjalnych właściwych dla wieku tych dzieci, zgodnie z obowiązującymi przepisami oświatowymi.

Oznacza to, że wiek uczestników oraz ich stan zdrowia mają bezpośredni wpływ na wymaganą liczbę wychowawców podczas organizacji wypoczynku.

7. Jakie są minimalne wymagania dotyczące programu wypoczynku?

Minimalne wymagania dotyczące programu wypoczynku określone w przepisach obejmują zarówno jego treść, jak i sposób zaplanowania zajęć.

Program wypoczynku musi przewidywać zajęcia dostosowane do wieku, zainteresowań i potrzeb uczestników, a także do ich stanu zdrowia, sprawności fizycznej oraz posiadanych umiejętności. Oznacza to, że proponowane aktywności powinny być bezpieczne, adekwatne do możliwości dzieci i młodzieży oraz sprzyjać ich rozwojowi i wypoczynkowi.

Ponadto organizator jest zobowiązany do opracowania ramowego programu wypoczynku, który określa rodzaj zajęć realizowanych podczas wypoczynku. W programie tym należy jednoznacznie wskazać:

• jakie zajęcia będą realizowane,
• gdzie będą się odbywać,
• kiedy (w jakim czasie i w jakiej kolejności) będą prowadzone.

Ramowy program powinien również określać cele wypoczynku oraz opisywać planowane działania, tak aby jasno wynikał charakter i przebieg wypoczynku. Dodatkowo konieczne jest uwzględnienie ramowego, godzinowego rozkładu dnia, który porządkuje plan zajęć i organizację czasu uczestników.

8. Czy program musi zawierać elementy profilaktyki i bezpieczeństwa?

Tak, program wypoczynku musi uwzględniać elementy profilaktyki i bezpieczeństwa. Powinien być dostosowany do wieku, potrzeb, stanu zdrowia i możliwości uczestników oraz zapewniać im bezpieczne warunki zajęć. W ramach programu należy zaplanować działania minimalizujące ryzyko zagrożeń, w tym zapoznanie uczestników z regulaminami, zasadami higieny, bezpiecznego zachowania podczas zajęć rekreacyjnych, sportowych i wycieczek oraz procedurami postępowania w sytuacjach zagrożenia. Uwzględnienie tych elementów jest niezbędne, aby wypoczynek był bezpieczny i zgodny z przepisami, zapewniając właściwą opiekę dzieciom i młodzieży.

9. Jakie warunki musi spełniać miejsce zakwaterowania?

Miejsce zakwaterowania uczestników wypoczynku musi zapewniać bezpieczne i higieniczne warunki pobytu. Oznacza to, że obiekt lub teren, w którym organizowany jest wypoczynek, powinien spełniać wymogi:

• ochrony przeciwpożarowej,
• ochrony środowiska,
• warunków higieniczno-sanitarnych zgodnie z przepisami Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Spełnianie wymagań ochrony przeciwpożarowej powinno być potwierdzone opinią właściwego komendanta Państwowej Straży Pożarnej, która znajduje się w posiadaniu właściciela obiektu. Taka opinia jest ważna przez 3 lata od dnia wydania, pod warunkiem że warunki ochrony przeciwpożarowej obiektu lub terenu nie uległy zmianie, np. w wyniku przebudowy. Właściciel obiektu musi dysponować odpowiednimi dokumentami potwierdzającymi spełnienie tych wymagań, aby zapewnić uczestnikom wypoczynku bezpieczeństwo i higienę pobytu.

10. Czy kuratorium weryfikuje obiekty noclegowe?

Nie, kuratorium oświaty nie dokonuje certyfikacji ani bezpośredniej weryfikacji obiektów noclegowych. W ramach nadzoru nad wypoczynkiem kuratorium współpracuje jednak z Państwową Inspekcją Sanitarną i Państwową Strażą Pożarną, które są właściwe do oceny warunków sanitarnych i przeciwpożarowych obiektów. Oznacza to, że bezpieczeństwo i higienę miejsca zakwaterowania uczestników wypoczynku zapewniają odpowiednie opinie i kontrole tych służb, natomiast kuratorium sprawdza, czy organizator posiada wymagane dokumenty potwierdzające spełnienie tych wymagań.

11. Jak wygląda procedura kontroli wypoczynku?

Procedura kontroli wypoczynku ma na celu sprawdzenie, czy organizacja wypoczynku dzieci i młodzieży jest zgodna z ustawą o systemie oświaty oraz rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży.

Przebieg kontroli:

1. Kontrolę przeprowadzają pracownicy wskazani przez dyrektorów merytorycznie właściwych wydziałów i delegatur kuratorium, we współpracy z pracownikami koordynującymi wypoczynek.
2. Kontrola odbywa się na podstawie upoważnienia do kontroli.
3. Przed rozpoczęciem kontrolujący składa pisemne oświadczenie o braku lub istnieniu okoliczności wyłączających go z udziału w kontroli.
4. W trakcie kontroli kontrolujący:
   • przegląda dokumentację wypoczynku i przeprowadza rozmowy z kierownikiem, wychowawcami oraz uczestnikami,
   • dokonuje przeglądu obiektów i urządzeń związanych z wypoczynkiem,
   • może prosić o pisemne i ustne wyjaśnienia od organizatora,
   • analizuje stan i warunki realizacji wypoczynku,
   • sporządza protokół kontroli.

Działania po kontroli:

• Jeśli wypoczynek jest prowadzony niezgodnie z prawem lub zgłoszeniem, kurator nakazuje organizatorowi usunięcie nieprawidłowości lub przeniesienie uczestników do innego obiektu.
• Organizator lub kierownik może w ciągu 7 dni zgłosić pisemne, uzasadnione zastrzeżenia do ustaleń protokołu.
• Kurator odpowiada na zastrzeżenia w terminie 7 dni, informując o ich uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu.

12. Czy kontrola może odbyć się bez zapowiedzi?

Tak, kontrola wypoczynku może odbyć się bez zapowiedzi. Tzw. kontrola doraźna polega na niezapowiedzianej wizytacji obozów lub kolonii w celu natychmiastowej weryfikacji bezpieczeństwa i zgodności z przepisami. W sytuacjach zagrożenia życia lub zdrowia osoby przeprowadzające kontrolę mogą wejść do obiektu bez uprzedzenia. Podczas kontroli sprawdzana jest dokumentacja, kadra, warunki bytowe i sanitarne. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości kurator nakazuje ich usunięcie lub przeniesienie uczestników wypoczynku do innego miejsca.

13. Jakie dokumenty muszą być dostępne na miejscu wypoczynku?

Na miejscu wypoczynku muszą być dostępne dokumenty umożliwiające kontrolę prawidłowości organizacji i bezpieczeństwa wypoczynku. Należą do nich w szczególności:

• Zaświadczenie o zgłoszeniu wypoczynku do właściwego kuratora oświaty,
• Kwalifikacje kadry pedagogicznej i kierownika wypoczynku,
• Dokumentacja wychowawców, np. dzienniki zajęć, plany pracy grup, regulaminy, zakresy obowiązków,
• Dokumentacja uczestników, w tym karty kwalifikacyjne i dane dotyczące wieku, liczebności grup oraz dzieci niepełnosprawnych,
• Program wypoczynku i ramowy plan zajęć, w tym informacje o realizacji programu, celach i efektach wychowawczych,
• Informacje o opiece medycznej.

Dostępność tych dokumentów pozwala wizytatorom sprawdzić zgodność wypoczynku z przepisami, bezpieczeństwo uczestników i jakość realizowanego programu.

14. Jak należy dokumentować wypadki i zdarzenia losowe?

Wypadki i zdarzenia losowe podczas wypoczynku należy dokumentować w sposób szczegółowy i zgodny z przepisami. Procedura wygląda następująco:

1. Natychmiastowa reakcja: Każdy członek kadry, który dowiedział się o wypadku, niezwłocznie udziela pierwszej pomocy i zapewnia opiekę poszkodowanemu. W razie potrzeby wzywa odpowiednie służby ratunkowe.
2. Zawiadomienia: Kierownik wypoczynku lub upoważniony wychowawca niezwłocznie informuje:
   • rodziców uczestnika lub osobę wskazaną w karcie kwalifikacyjnej,
   • organizatora wypoczynku,
   • właściwego kuratora oświaty (ze względu na siedzibę organizatora i miejsce lokalizacji wypoczynku),
   • organ prowadzący szkołę lub placówkę oraz radę rodziców (jeżeli organizatorem jest szkoła/placówka),
   • prokuratora w przypadku wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego,
   • państwowego inspektora sanitarnego w przypadku zatrucia pokarmowego na terenie kraju.
3. Zabezpieczenie miejsca wypadku: Miejsce zdarzenia należy zabezpieczyć do czasu sporządzenia protokołu powypadkowego.
4. Protokół powypadkowy: Kierownik lub upoważniony wychowawca przeprowadza postępowanie powypadkowe i sporządza protokół, który powinien zawierać:
   • dane uczestnika (imię, nazwisko, adres),
   • okoliczności wypadku,
   • działania podjęte w związku z wypadkiem,
   • skutki wypadku,
   • miejsce, datę i podpis osoby sporządzającej protokół.
5. Egzemplarze protokołu: Protokół sporządza się w trzech egzemplarzach: dla rodziców lub pełnoletniego uczestnika, dla organizatora i dla właściwego kuratora oświaty ze względu na lokalizację wypoczynku.
6. Zastrzeżenia: Rodzice lub uczestnik mogą w ciągu 7 dni zgłosić pisemne zastrzeżenia do protokołu. Kierownik wypoczynku rozpatruje je, uzupełnia lub zmienia protokół w całości lub w części, a następnie informuje na piśmie zainteresowane strony o uwzględnieniu lub nieuwzględnieniu zastrzeżeń wraz z uzasadnieniem.

15. Czy organizator ma obowiązek zgłaszania zmian w zgłoszeniu?

Tak, organizator wypoczynku ma obowiązek zgłaszania wszelkich zmian w zgłoszeniu wypoczynku. Każda zmiana okoliczności objętych zgłoszeniem musi być niezwłocznie zgłoszona do właściwego kuratora oświaty – kuratora właściwego ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania organizatora, a w przypadku organizatorów spoza Polski – do kuratora właściwego ze względu na lokalizację wypoczynku.

Nieprzestrzeganie tego obowiązku grozi grzywną.

Wzór zgłaszania zmian dostępny jest w Kuratorium Oświaty w Poznaniu pod linkiem

16. Jakie sankcje grożą za brak zgłoszenia wypoczynku?

Za brak zgłoszenia wypoczynku dzieci i młodzieży do kuratorium oświaty organizatorowi grozi kara grzywny. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy nie zgłosił kolonii lub obozu, jak i przypadków, gdy nie poinformował kuratora o istotnych zmianach w zgłoszeniu.

Niezgłoszenie wypoczynku lub brak aktualizacji zgłoszenia traktowane jest jako wykroczenie, a postępowanie w takich sprawach prowadzone jest na podstawie Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.

17. Czy wypoczynek zagraniczny również podlega zgłoszeniu?

Tak. Wypoczynek dzieci i młodzieży organizowany poza granicami kraju również podlega obowiązkowi zgłoszenia do kuratora oświaty.

18. Jakie są obowiązki organizatora wobec rodziców?

Organizator wypoczynku ma obowiązek przekazać rodzicom rzetelne i pełne informacje dotyczące warunków wypoczynku, programu zajęć, składu i kwalifikacji kadry, zasad bezpieczeństwa, ubezpieczenia uczestników oraz danych kontaktowych.

19. Czy kuratorium udziela wsparcia merytorycznego organizatorom?

Tak. Kuratoria oświaty udzielają organizatorom wypoczynku informacji, wyjaśnień oraz interpretacji przepisów dotyczących organizacji wypoczynku.

20. Gdzie mogę znaleźć aktualne wytyczne i akty prawne?

Aktualne wytyczne i akty prawne dotyczące organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży można znaleźć na stronach internetowych Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz właściwego kuratorium oświaty.

21. Czy organizator wypoczynku dzieci i młodzieży ma obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich

Tak, organizator wypoczynku dzieci i młodzieży ma obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich.

Obowiązek ten wynika z przepisów ustawy z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw, które z dniem 15 lutego 2024 r. wprowadziły zmiany do ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Nowe regulacje dodały do ustawy rozdział 4b, ustanawiający tzw. standardy ochrony małoletnich jako szczególne środki ochrony dzieci.

Zgodnie z przepisami, obowiązek wprowadzenia standardów ochrony małoletnich dotyczy m.in. organizatorów działalności rekreacyjnej, sportowej oraz wypoczynku dzieci i młodzieży, a więc także organizatorów kolonii, obozów i innych form wypoczynku, w których uczestniczą lub mogą uczestniczyć osoby małoletnie.

Standardy ochrony małoletnich powinny być dostosowane do charakteru i rodzaju prowadzonej działalności i obejmować w szczególności:

• zasady zapewniające bezpieczne relacje między małoletnimi a personelem oraz katalog zachowań niedozwolonych;
• procedury postępowania w przypadku podejrzenia krzywdzenia małoletniego lub posiadania informacji o takim zdarzeniu;
• zasady i osoby odpowiedzialne za składanie zawiadomień do organów ścigania, sądu opiekuńczego lub wszczynanie procedury „Niebieskie Karty”;
• zasady dokumentowania, przechowywania i reagowania na zgłoszenia dotyczące zagrożenia dobra małoletniego;
• zasady bezpiecznych relacji pomiędzy małoletnimi;
• zasady korzystania z urządzeń elektronicznych oraz ochrony dzieci przed zagrożeniami w Internecie;
• sposób udzielania wsparcia małoletniemu po ujawnieniu krzywdzenia.

Wprowadzając standardy, organizator jest zobowiązany m.in. do:

• uwzględnienia potrzeb dzieci z niepełnosprawnościami oraz ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi;
• przygotowania standardów w sposób zrozumiały także dla małoletnich;
• dokonywania co najmniej raz na dwa lata ich oceny i aktualizacji;
• udostępnienia standardów na swojej stronie internetowej oraz w widocznym miejscu w miejscu prowadzenia działalności – zarówno w wersji pełnej, jak i skróconej, przeznaczonej dla dzieci.

Kontrolę realizacji obowiązku wprowadzania standardów ochrony małoletnich sprawują – w zależności od rodzaju podmiotu – organy prowadzące, nadzorujące lub sprawujące nadzór pedagogiczny, a także inne właściwe organy nadzorcze.

22. Jakie obowiązki dla organizatora wypoczynku wynikają z art. 21 ustawy o ochronie małoletnich?

Art. 21 ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich nakłada na organizatora wypoczynku dzieci i młodzieży konkretne obowiązki związane z weryfikacją osób mających pracować z małoletnimi.

Zgodnie z tym przepisem, przed nawiązaniem stosunku pracy lub dopuszczeniem osoby do wykonywania jakiejkolwiek działalności związanej z wypoczynkiem, wychowaniem, edukacją, opieką, sportem lub inną aktywnością z udziałem małoletnich, organizator wypoczynku jest zobowiązany sprawdzić, czy dane tej osoby znajdują się w odpowiednich rejestrach.

Obowiązek ten polega na uzyskaniu informacji, czy osoba, która ma wykonywać pracę lub inną działalność związaną z opieką nad dziećmi, figuruje w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym – Rejestrze z dostępem ograniczonym lub w Rejestrze osób, wobec których Państwowa Komisja do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej 15 lat wydała postanowienie o wpisie.

23. Czy osoby wchodzące w skład kadry wypoczynku mogą nadal składać oświadczenie o niekaralności za umyślne przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu oraz przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, czy też są zobowiązane do przedłożenia zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego, jeżeli u innego pracodawcy są zatrudnione na podstawie takiego zaświadczenia?

W praktyce należy rozróżnić dwa odrębne obowiązki wynikające z dwóch różnych ustaw, które często są ze sobą mylone.

Po pierwsze, na potrzeby zgłoszenia i organizacji wypoczynku dzieci i młodzieży, zastosowanie mają przepisy ustawy o systemie oświaty. Zgodnie z nimi kierownik i wychowawca wypoczynku muszą spełniać wymóg niekaralności za określone przestępstwa, jednak przepisy te dopuszczają potwierdzenie niekaralności w formie pisemnego oświadczenia. Oznacza to, że na etapie rejestracji wypoczynku osoby z kadry mogą nadal składać oświadczenia o niekaralności, nawet jeżeli u innego pracodawcy były lub są zatrudnione na podstawie zaświadczenia z Krajowego Rejestru Karnego.

Po drugie, niezależnie od powyższego, organizator wypoczynku ma również obowiązki wynikające z ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich. Ustawa ta wprowadza szerszy zakres przestępstw, które muszą być weryfikowane, i co do zasady wymaga przedłożenia informacji z Krajowego Rejestru Karnego. Jednocześnie przewiduje ona odrębny tryb kontroli realizacji tych obowiązków, prowadzony przez właściwe organy na podstawie art. 22x tej ustawy.

W związku z tym należy przyjąć, że proces zgłoszenia i rejestracji wypoczynku odbywa się zgodnie z ustawą o systemie oświaty, która określa, jakie dokumenty są wymagane na tym etapie. Natomiast obowiązki wynikające z ustawy o ochronie małoletnich podlegają odrębnej kontroli, niezależnej od procedury zgłoszenia wypoczynku.

Podsumowując, na potrzeby rejestracji wypoczynku osoby z kadry mogą składać oświadczenia o niekaralności, zgodnie z ustawą o systemie oświaty. Jednocześnie organizator powinien mieć świadomość, że w ramach kontroli realizacji obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich może zostać zobowiązany do wykazania spełnienia wymogów tej ustawy, w tym przedłożenia informacji z Krajowego Rejestru Karnego.

---

Pytania rodzica i odpowiedzi kuratora oświaty

1. Jak sprawdzić, czy wypoczynek mojego dziecka jest zgłoszony?

Aby sprawdzić, czy wypoczynek mojego dziecka jest zgłoszony, można skorzystać z Bazy Wypoczynku dostępnej na stronie www.wypoczynek.men.gov.pl. W bazie tej rodzice mogą w prosty sposób zweryfikować, czy organizator kolonii lub obozu zgłosił wyjazd do właściwego kuratorium oświaty.

Dzięki zgłoszeniu wypoczynku kuratorium, a także straż pożarna i sanepid, mają możliwość kontrolowania miejsc wypoczynku zarówno przed jego rozpoczęciem, jak i w trakcie trwania. Korzystając z tej bazy, rodzice mogą upewnić się, że wyjazd dziecka jest legalny i organizowany zgodnie z przepisami, w bezpiecznych warunkach.

2. Gdzie mogę znaleźć kartę kwalifikacyjną uczestnika wypoczynku?

Kartę kwalifikacyjną uczestnika, udostępnia organizator wypoczynku. To on ma obowiązek założyć ją dla każdego uczestnika i zapewnić rodzicom lub opiekunom prawnym możliwość wglądu w dokument zarówno przed rozpoczęciem, jak i w trakcie trwania wypoczynku, aby sprawdzić poprawność danych.

Karta kwalifikacyjna zawiera wszystkie informacje potrzebne do prawidłowego zorganizowania wypoczynku, w tym: dane osobowe uczestnika, informacje zdrowotne (np. alergie, leki, diety), dane kontaktowe do rodziców lub opiekunów oraz szczegóły wyjazdu (forma, termin, miejsce). Wypełniają ją rodzice lub pełnoletni uczestnik, a kierownik wypoczynku uzupełnia o przebieg pobytu i ewentualne uwagi dotyczące stanu zdrowia uczestnika.

3. Czy każdy wyjazd wakacyjny musi być zgłoszony?

Nie, nie każdy wyjazd wakacyjny dzieci i młodzieży musi być zgłoszony. Obowiązek zgłoszenia dotyczy tylko zorganizowanego wypoczynku trwającego co najmniej 2 dni, obejmującego zajęcia wychowawcze, edukacyjne lub rekreacyjne, niezależnie od miejsca jego odbywania się. Wyjazdy jednodniowe, prywatne wyjazdy rodzinne oraz wypoczynek dla własnych dzieci lub dzieci znajomych organizowany przez rodzinę albo osoby znane rodzicom nie wymagają zgłoszenia. Przez „rodzinę” rozumie się osoby spokrewnione lub osoby mieszkające razem i prowadzące wspólne gospodarstwo.

4. Czy kuratorium kontroluje kolonie i obozy?

Tak, kuratorium oświaty kontroluje kolonie i obozy, czyli wypoczynek dzieci i młodzieży.

W przypadku wypoczynku organizowanego na terenie kraju nadzór sprawuje kurator oświaty właściwy ze względu na miejsce lokalizacji wypoczynku. W ramach tego nadzoru kurator zbiera i analizuje informacje dotyczące stanu oraz warunków realizacji wypoczynku na obszarze województwa. W zależności od potrzeb może on kontrolować wypoczynek bezpośrednio w miejscu jego trwania, żądać wglądu do dokumentacji wypoczynku zarówno w trakcie, jak i po jego zakończeniu, a także występować do organizatora o dodatkowe informacje związane z organizacją i przebiegiem wypoczynku.

Natomiast w przypadku wypoczynku organizowanego za granicą, nadzór sprawuje kurator oświaty właściwy ze względu na siedzibę lub miejsce zamieszkania organizatora wypoczynku. W tym zakresie kurator również zbiera i analizuje informacje o warunkach realizacji wypoczynku oraz może żądać od organizatora dokumentacji i dodatkowych informacji, także po zakończeniu wyjazdu.

6. Co zrobić, jeśli zauważę nieprawidłowości?

Jeżeli zauważą Państwo nieprawidłowości związane z organizacją lub przebiegiem wypoczynku dzieci i młodzieży, nie należy ich bagatelizować. W przypadku, gdy do rodziców docierają niepokojące sygnały dotyczące warunków, bezpieczeństwa lub sytuacji panujących podczas kolonii, obozu lub innej formy wypoczynku, należy je w pierwszej kolejności zgłosić do kuratorium oświaty właściwego ze względu na miejsce lokalizacji wypoczynku, które sprawuje nadzór nad wypoczynkiem.

W zależności od charakteru stwierdzonych nieprawidłowości, rodzice mogą również powiadomić inne właściwe instytucje, w szczególności powiatową stację sanitarno-epidemiologiczną, Państwową Straż Pożarną lub – w sytuacjach wymagających natychmiastowej reakcji – odpowiednie służby interwencyjne, zgodnie z miejscem odbywania się wypoczynku.

7. Czy organizator ma obowiązek ubezpieczyć uczestnika wypoczynku?

Objęcie dziecka ubezpieczeniem zależy od tego, czy wypoczynek organizowany jest w kraju, czy za granicą.

W przypadku wypoczynku organizowanego na terenie kraju przepisy prawa nie nakładają na organizatora obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia dla uczestników kolonii lub obozu. Oznacza to, że ubezpieczenie dziecka ma charakter dobrowolny i zależy od decyzji organizatora lub rodziców.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku wypoczynku organizowanego za granicą. Zgodnie z przepisami prawa organizator ma obowiązek zawrzeć na rzecz uczestników umowę ubezpieczenia obejmującą następstwa nieszczęśliwych wypadków oraz koszty leczenia, o ile obowiązek taki nie wynika już z innych przepisów.

Niezależnie od miejsca organizacji wypoczynku, organizator ma obowiązek zapewnić uczestnikom dostęp do opieki medycznej. Może to nastąpić:

• w ramach świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych na zasadach określonych w ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, albo
• na podstawie umowy zawartej z lekarzem, pielęgniarką lub ratownikiem medycznym.

8. Jak można otrzymać zaświadczenie o zgłoszonym wypoczynku dzieci i młodzieży?

Zaświadczenie o zgłoszeniu wypoczynku dzieci i młodzieży można uzyskać za pośrednictwem organizatora wypoczynku. System publicznej bazy wypoczynku umożliwia organizatorowi samodzielny wydruk dokumentu potwierdzającego dokonanie zgłoszenia wypoczynku.

W związku z powyższym, rodzic lub opiekun prawny, który chce uzyskać takie zaświadczenie, powinien zwrócić się bezpośrednio do organizatora wypoczynku z prośbą o jego wydanie.

Załączniki